Aslında çok çok uzun zaman önce lise dönemimde yani belki de yaklaşık 35 sene önce Atatürk Köşkü Gezisi yapmıştım.
Trabzon’a iş için gelince bu fırsattan istifade ederek işimin olmadığı bir günde köşkün son halini yerinde görmek için bir gezi planı yaptım.
Yıllar sonra geldiğimde gördüm ki Trabzon çok değişirken köşkte çok bir şey değişmemiş. İlk gelişimde Soğuksu semtindeki köşke bugünkü gibi düzgün bir yol olmadığı için ulaşımı kolay değildi. Bugün ise toplu ulaşım ile köşke ulaşabiliyorsunuz.
Köşk, Atatürk’ün vasiyetnamesi yazıp tüm mal varlığını Türk Milletine armağan etiği yer olarak tarihi bir öneme sahip.
Bugün müze olarak hizmet veren ve Trabzon’un en fazla ziyaret edilen yerlerden birisi olan Köşk’te, 19. yy sonu ile 20. yy ait mobilyalar, porselenler, halılar vb. başka Atatürk’e ait eşyalar ile tablolardan oluşan 344 adet eser sergileniyor.
Yazımızın bundan sonraki kısmında Atatürk Köşkü ile ilgili gezgin arkadaşlarımın işine yarayacak daha detaylı bilgilere yer vereceğim.
Atatürk Köşkü Gezisi
Atatürk Köşkü’ne Ulaşım
Manastır Trabzon’un Maçka İlçesi’nde, Altındere Vadisi’nde bulunuyor. Köşk, Trabzon merkezine yakın Soğuksu Mahallesi’nde bulunuyor. Köşke, şehir merkezinden belediye otobüsleri ve taksilerle kolayca ulaşım mümkün.
Adres: Soğuksu, Ata Cd. No:1, 61040 Ortahisar/Trabzon Tel: (0462) 231 16 27
Atatürk Köşkü Ziyaret Saatleri ve Giriş Ücreti
Köşk her gün ziyarete açık. 09:00-18:00 saatleri arasında ziyarete açık.
Köşk, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na değil, Trabzon Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı olduğu için Müzekart burada geçerli değil ve girişler ücretli. Giriş ücreti 120 TL (2026). Öğrenci 45 TL.
Atatürk Köşkü Tarihi
Yapı, bankerlik ve tüccarlıkla iştigal eden Osmanlı vatandaşı Rum asıllı Konstantin Kabayanidis’in yazlık konutu olarak 1905-1910 tarihleri arasında inşa ettirilmiş.
İnşa edildiği yıldan1. Dünya Savaşı sürecinde Rusların şehri terk yıllarına kadar Kabayanidis ailesi tarafından sayfiye evi olarak kullanılan Köşk, 1919 yılında ihtiyati tedbir konularak maliyeye, 1923 yılında imzalanan Lozan Anlaşması’nın Mübadele maddeleri gereğince de hazineye devredilmiş.
Mudanya’dan hareket eden Hamidiye Kruvazörü ile 1924 yılında Trabzon’a yaptığı ilk ziyarette Atatürk, eşi Latife Hanım ve maiyeti ile birlikte bu köşkte ağırlanmış. Bu ziyarette konaklamasa da köşk Atatürk tarafından gezilmiş ve çok beğenilmiş.
İkinci kez 1930 yılında Ege Vapuru (İzmir Vapuru) ile Trabzon’a maiyeti ile birlikte tekrar geldiğinde köşkte ağırlanmış ve burada olmaktan çok memnun kalmış.
Bunun üzerine Trabzon il Daimî Encümeninin kararıyla 1931 yılında Trabzonluların bir armağanı olarak mülkiyeti Atatürk’e hediye edilmiş.
1937 tarihinde doğu vilayetlerinin durumunu yerinde görmek amacıyla Ege Vapuru ile Trabzon’a yaptıkları son ziyarette burada konaklayan Atatürk, bütün mal varlığını, Türk ulusuna armağan etme kararı almış ve tüm şahsi mallarını millete bağışladığına dair kararını köşkte açıklamış. Atatürk’ün tarihi kararı, yine onun emri ile İsmet İnönü’ye Köşk’ten çekilen bir telgrafla bildirilmiş.
Bugün bu tarihi kararı aldığı oda köşkün en çok ziyaret edilen yeri durumunda….
Atatürk’ün ölümü üzerine Türk ulusuna armağan edilen listede yer almadığından kız kardeşi Makbule Hanım’a intikal eden köşk, Trabzon Belediyesi tarafından 1943 yılında satın alınarak “Atatürk Müzesi” olarak düzenlenmiş ve ziyarete açılmış.
Mimari
Zarif dekoratif süslemelerin ön plana çıktığı Art Nouveau mimarisinin etkilerini taşıyan köşk, bodrumu ile birlikte 4 katlı kâgir bir yapı.
Taş, tuğla ve ahşap yapı malzemesi kullanılarak, yığma yapım tekniğiyle inşa edilmiş.
Çam ağaçları ile çevrili bir alan içerisinde yer alan köşkün girişi doğuda bulunuyor.
Köşk’ün bodrum katında hizmet alanları ve hamam var.
Giriş katında oturma odası, dinlenme odası, yemek odası ve misafir odası ile mutfak, banyo bulunuyor.
Köşk’ün girişinde sağda Atatürk’ün Trabzon’a ilk gelişinde yaptığı konuşmanın tam metni asılı.
1. katta çalışma odası, büyük yatak odası, bekleme odası ve toplantı odası var.
2. katta ise 2 küçük oda mevcut.
Köşk’ün dış cephesinde taş, iç cephesinde Bağdadî tekniği ve zeminde ise karo mozaik kullanılmış.
Mozaik döşemeleri, ampir alçı süslemeleri, üst katlara çıkan geniş ve süslü ahşap döner merdivenleri ile kuzey yönünden bahçeye inen eğrisel merdivenleri binanın başlıca mimari özellikleri olarak dikkati çekiyor.
Göze çarpan bir diğer özellik ise dönemin ileri teknolojisi ile yapılan su ve ısıtma tesisatı.
Benim kişisel olarak en beğendiğim alan ise köşkün bahçesi oldu. İnsan kendinden gezmek ve fotoğraf çekilmek istiyor.
Köşkü tamamlayan şekilde çok güzel bir peyzaj çalışması yapılmış. Harika da olmuş.
Değerlendirme
Atatürk köşkü, 7 den 70 e herkesin ziyaret etmesi gereken tarihi bir mekan. Trabzon’u gezen arkadaşlarım için mutlaka uğranılması gereken bir yer.
Mimarisindeki zarafet, korunmuş tarihi dokusu ve Atatürk’ün burada kalmış olması mekâna ayrı bir anlam ve manevi değer katıyor. Her köşesinde tarihin izlerini hissetmek mümkün.
Bahçesi ve manzarası da oldukça güzel ve dikkat çekici.
Bence buraya giriş tamamen parasız olmalı.
Buraya gelirseniz araba ile yaklaşık 3 dk uzaklıkta bulunan botanik parkına da mutlaka uğrayın.
Diğer Trabzon yazılarımız için Trabzon Gezi Rehberi‘ne, planlamaya yönelik bölge yazılarımız için de Doğu Karadeniz Gezi Rehberi‘ne bakmanızı tavsiye ederim. Sağlıcakla Kalın.
